Mehmet Çetin
Mehmet Çetin
mehmetcetin56@gmail.com

HÜSEYİN CAVİD


13 Mayıs 2013 Pazartesi 00:22

Çağdaş Azerbaycan   edebiyatının en büyük ve önemli simalarından mütefekkir,    şair,   dram yazarı Hüseyin   Cavid, 1882 yılında Nahçıvan’da doğdu. Nahçıvan’da medresede başladığı öğrenimini; İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde tamamladı (1906-1910). O dönemdeki İstanbul edebî muhiti ile sıkı ilişkiler kurdu, Tevfik Fikret'le tanıştı, Rıza Tevfik'ten felsefe ve Edebiyat dersleri aldı. Azerbaycan'a döndükten sora bir çok şehirde dil ve edebiyat öğretmenliği yaptı.

Hüseyin Câvid, 1918'de Bakü'deki Ermeni katliamını bütün dehşetiyle yaşayarak tanıdı, Ermeniler tarafından öldürülmekten büyük bir tesadüf eseri   kurtuldu ve kurtarıcı olarak şehre giren Âzerî-türk birliklerini şükranla karşıladı.

1937'de Stalin'in estirdiği baskı politikaları sonucu tutuklandı. Hayatının birkaç yılını Türkiye'de ge-çirdiğinden, Türk casusluğuyla, pantürkizm ve panturanizmle suçlandı. Hüseyin Câvid bu iddiaları bütünüyle reddetti. Yine de sekiz yıl hapis cezasına çarptırıldı ve 1938'de cezasını çekmek üzere Sovyetler Birliği'nin Sibirya’daki  Magadan'a şehrine gönderildi. Burada soğukluk sıfırın altında elli derecedir. Bitmez tükenmez buzluklarla kaplı ve gidenin geri dönemediği bir coğrafyadır. Hüseyin Cavid de buradan sevgili yurdu Azerbaycan’a dönemedi ve 5 Aralık 1941'de Magadan’ın Tayşet bölgesinin cezaevi hastanesinde vefat etti. Aynı yerin tutsak mezarlığında adsız bir mezara gömüldü.

Naaşı, Haydar Aliyev tarafından doğumunun 100. yılında Sibirya’dan Nahçıvan’a getirtildi ve adına bir anıt mezar dikildi.

Azerbaycan’ın bu yiğit ve müstesna evladı İstanbul Üniversitesinde hocası olan Mehmet Akif’ten 9 yıl sonra doğmuş, 5 yıl sonra vefat etmiştir.

Adeta ruh ikizi olan bu iki büyük Türk şairi kendi ülkelerinde yaşadıkları büyük çilelerden, yalnızlıklardan, sürgünlerden geriye sadece büyük eserler değil, şiir kadar değerli ve sanata dönüştürülmüş bir hayat bıraktılar.

Hüseyin Cavid’in gönlünde Azerbaycan ve Türkiye sevgisi yan yana yaşarken Mehmet Akif’in tasavvurlarında müstakil bir Türkiye ve Türk dünyası boy veriyordu.

Hoca ve öğrenci olan bu iki büyük şairin hayat, sanat ve fikirleri arasındaki ortak yönlerin araştırılması Türkiye ve Azerbaycan’ın geleceğine de ışık tutacaktır.

Hüseyin Cavid , 59 yıllık ömrüne çok sayıda eser sığdırdı.

Şiir türünde;   Geçmiş Günler,  Bahar Şebnemleri, Muhtelif Şiirler isimli eserler verirken, manzum hikaye türünde Azer, manzum tiyatro türünde Ana, Maral, Şeyh   Se’nan, Şeyda, Uçurum, İblis, Afet, Peygamber, Topal Timur, Siyavuş, Hayyam, İblis'in İntikamı isimli eserler vermiştir.

Ne yazık ki, Mehmet Akif, Azerbaycan’da, Hüseyin Cavid ise Türkiye’de yeterince tanınmamaktadır.

Bu yazı toplam 1968 kez okundu.
YAZARA AİT DİĞER MAKALE BAŞLIKLARI
 
Copyright © 2017 Mehmet Akif Ersoy Fikir ve Sanat Vakfı. Adres : Atatürk Bulvarı Sefaretler Apartmanı 199/9 Kavaklıdere Ankara